Zoeken
Menu
Blockchaintechnologie houdt het hoogspanningsnet in balans Bron: Tennet, Beeld: Shutterstock

Twee TenneT-pilots met blockchaintechnologie zijn zo succesvol gebleken, dat ze worden opgeschaald. De technologie wordt ingezet om het hoogspanningsnet in balans te houden en om opstoppingen in het hoogspanningsnet te voorkomen. TenneT werkt hiervoor samen met IBM. “Blockchain gaat een belangrijke rol spelen in de energietransitie. Digitale technologie zal één van de onverwachte drijvers worden.”

De elektriciteitsmarkt verandert snel door de energietransitie. Naast de groei van het aantal hernieuwbare energiebronnen zijn er in de toekomst minder conventionele centrales beschikbaar om de benodigde flexibiliteit te leveren. Als Transmission System Operator (TSO) is TenneT verantwoordelijk voor het evenwicht tussen vraag en aanbod van elektriciteit op het net, de zogenoemde balanshandhaving. TenneT zoekt naar nieuwe (decentrale) bronnen die flexibiliteit kunnen bieden, zoals bijvoorbeeld batterijen, wind- en zonne-energie, industriële installaties of warmtekrachtkoppeling. Via leveranciers of een zogenoemde 'aggregator' en blockchaintechnologie wordt de capaciteit van al die bronnen benut en kunnen ook consumenten direct deelnemen aan de energiemarkt en zo bijdragen aan de energietransitie.

Pilots met blockchain

Vorig jaar startte TenneT met twee pilots in Nederland en Duitsland waarbij TenneT met blockchaintechnologie elektrische auto's en huishoudbatterijen inzet om het hoogspanningsnet in balans te houden en om opstoppingen (congestie) in het hoogspanningsnet te voorkomen. In Nederland wordt samengewerkt met duurzame energieleverancier Vandebron. Het bedrijf levert flexibiliteit aan TenneT voor de handhaving van de balans door laadsessies van klanten met een elektrische auto – op verzoek van TenneT – tijdelijk te onderbreken en weer te starten. Vandebron faciliteert deze 'slim laden' dienst voor de Tesla rijders, die hiervoor ook een vergoeding krijgen. Details over hun deelname, zoals bijvoorbeeld de slimme laadsessies, kunnen zij volgen via een app.

In Duitsland zijn decentrale huishoudbatterijen van Sonnen E-services via de blockchain in het TenneT-netwerk geïntegreerd. Sonnen verbindt de huishoudbatterijen digitaal met elkaar. Door deze batterijen vervolgens slim in te zetten draagt Sonnen bij aan het opvangen van transportproblemen in Duitsland. In het noorden van Duitsland staat een grote hoeveelheid windenergie opgesteld terwijl een belangrijk deel van het verbruik in het zuiden plaatsvindt. Een gebrek aan transportcapaciteit tussen beide regio's veroorzaakt congesties in het elektriciteitsnetwerk.

Slim laden voor iedereen

In totaal hebben 130 huishoudbatterijen gezorgd voor 400 kW decentrale flexibiliteit en hebben de batterijen succesvol meegeholpen opstoppingen in het net te helpen voorkomen. Ook de pilot met Vandebron is een succes te noemen. Fardau van der Galiën, Head of Electric Mobility Vandebron: "Inmiddels doen we met ruim 150 Tesla's elke dag biedingen op de regel- en reservevermogensmarkt van TenneT en worden onze biedingen ook daadwerkelijk geactiveerd door TenneT. Zodoende dragen we nu al real time bij aan de balanshandhaving van het elektriciteitsnet. Op dit moment kan het alleen nog met Tesla's, maar we zijn bezig om het slim laden ook via de laadpaal mogelijk te maken. In dat geval ben je niet meer afhankelijk van het type auto en kunnen we verder opschalen. Zo wordt slim laden voor iedereen met een elektrische auto mogelijk!"

Implementatie wordt opgeschaald

De blockchainimplementatie is ontwikkeld door IBM. Na deze twee succesvolle pilots gaan TenneT en IBM de implementatie opschalen zodat aan veel meer partijen toegang tot de elektriciteitsmarkt verleend kan worden. De marktpartijen die in deze volgende fase betrokken zijn, zijn ENGIE, Escozon & Energie Samen, Scholt Energy & Enervalis en Vandebron. Deze zogenaamde aggregators zullen met verschillende typen assets flexibiliteit (in de vorm van aFRR, oftewel regelvermogen) aan het elektriciteitssysteem leveren. Blockchaintechnologie zal de benodigde data-uitwisseling hiervoor faciliteren.

Leo Dijkstra, Blockchain lead IBM Benelux: “De energietransitie is één van de grootste uitdagingen van onze generatie. Het grote nadeel van zon- en windenergie is dat deze minder voorspelbaar is. Wanneer de zon niet schijnt of de wind niet waait komt er minder energie in het elektriciteitsnet en wordt de levering minder voorspelbaar. Behalve nieuwe, schonere energiebronnen en bewuster omgaan met energiegebruik gaat blockchain een belangrijke rol spelen en zal digitale technologie één va de onverwachte drijvers worden van de energietransitie.”  

TenneT CEO Manon van Beek: “Als netbeheerder hebben we een nieuwe manier in handen om decentrale bronnen van elektriciteit beter te integreren en tegelijkertijd de stroomvoorziening zeker te stellen. Ook bieden we particulieren een mooie kans om actief aan de energietransitie deel te nemen. Zo maken wij samen de energietransitie beter betaalbaar.”

---

Wat is een aggregator?

Een aggregator zorgt voor een betere afstemming tussen vraag en aanbod van elektriciteit. Vooral met een toename van zon- en windenergie zal (op zomerse dagen) een overaanbod op de elektriciteitsmarkt bestaan. Het probleem van overaanbod of tekort is dat er onbalans op het net ontstaat. De netbeheerders hebben een wettelijke taak de netbalans te borgen. Dat kan onder andere door in dal-momenten aan afnemers te vragen (tijdelijk) hun energieconsumptie uit te stellen of in piek-momenten juist extra elektriciteit van het net af te nemen. De aggregator kan daar op inspelen door namens een groep van huishoudens en bedrijven, hun vraag- of aanbodflexibiliteit te bundelen, aan te sturen en geaggregeerd op een flexibiliteitsmarkt aan te bieden. Als voorbeeld kan worden gedacht aan kassen of koelhuizen die hun energieconsumptie mogelijk enige tijd kunnen uitstellen, zonder dat dit direct grote gevolgen heeft voor de aanwezige temperatuur (die best een paar graden kan zakken/stijgen, zonder dat de productie bederft).

Ook interessant